Samhain (uitgesproken als sou-in, niet "sam-hein") is het Keltische nieuwjaarsfeest dat begint in de avond van 31 oktober en doorloopt tot 1 november. Het markeert het einde van de oogsttijd en het begin van de donkere winter, en het is de oudste voorouder van ons moderne Halloween. In dit artikel lees je waar de naam vandaan komt, hoe de Kelten het feest vierden, hoe het uitgroeide tot Halloween en hoe je Samhain vandaag de dag thuis een plek kunt geven.
De spelling laat veel mensen struikelen, maar de uitspraak is verrassend zacht. Samhain klinkt als sou-in of sau-win, met een nauwelijks hoorbare "m". De Schots-Gaelische variant wordt soms als Samhuinn geschreven en op dezelfde manier uitgesproken. Het woord is dus geen "sam-hein", ook al verleidt de Engelse schrijfwijze daartoe.
Over de herkomst van de naam bestaan meerdere verklaringen. De meest gangbare is dat Samhain een samentrekking is van sam ("zomer") en fuin ("einde"), oftewel letterlijk "het einde van de zomer". Een tweede uitleg leidt het woord terug op samani, een oud Keltisch woord voor "vergadering". Op een Gallische kalender uit de eerste eeuw, gevonden bij Coligny, heet het feest al Samainos. In het Iers en Schots-Gaelisch is november zelfs naar dit feest vernoemd: de maand heet daar nog altijd Samhain.
Drie kostuums die bij de geest van Samhain passen
1Halloween Skelet Onesie Voor Kinderen - het skelet verwijst naar de doden die deze nacht terugkeren, en een onesie houdt kleine spoken lekker warm.
2Monster Onesie Dames - een knipoog naar de natuurgeesten die volgens de Kelten met Samhain rondzwierven, comfortabel genoeg voor een hele griezelavond.
3Duivel Onesie Heren - speels duivels voor wie de donkere kant van het feest wil omarmen, zonder het ongemak van een strak verkleedpak.
De geschiedenis: het Keltische Oud en Nieuw
Voor de Kelten begon alles in het donker. Hun dagen startten na zonsondergang en hun jaar begon met de winter, niet met de lente. Daarom is Samhain hun Oud en Nieuw: de avond waarop het oude jaar wordt afgesloten en het nieuwe begint. Het feest hoort bij de seizoenswissel en de cyclus van leven, dood en wedergeboorte, een gedachte die diep in de Keltische mythologie verankerd zit.
Samhain was het laatste van de drie oogstfeesten, na Lughnasadh in augustus en Mabon eind september. Tijdens Samhain werd de laatste oogst binnengehaald en werd het vee dat de winter niet zou halen geslacht, zodat de gemeenschap voorbereid de koude maanden in kon gaan. Het was een moment van terugblikken, loslaten en vooruitkijken. Een centraal ritueel was het vreugdevuur: alle haardvuren in de huizen werden gedoofd en daarna opnieuw aangestoken met een gemeenschappelijk heilig vuur, als symbool van zuivering en een schone start.
Voor de griezelnacht
Eenhoorn Onesie Heren
Eenhoorn Onesie Heren brengt precies de juiste dosis spookplezier in je verkleedkast.
Het bekendste idee rond Samhain is dat de sluier tussen onze wereld en de Andere Wereld dan op zijn dunst is. In deze nacht konden volgens de Kelten de doden de oversteek maken om de levenden te bezoeken. Om overleden dierbaren de weg naar huis te wijzen, werden paden, ramen en deuren verlicht met kaarsen en werd de tafel gedekt met een extra bord en het lievelingseten van de overledene.
Maar niet alleen dierbaren konden terugkeren. Ook kwade geesten en natuurgeesten zwierven rond, en de grens met het Elfenrijk vervaagde. Om onheil af te weren zetten mensen eten voor de deur voor de elfen, en kerfden ze enge gezichten in knollen, bieten en pompoenen om kwade geesten te verjagen. Dat laatste herken je meteen: het is de directe voorouder van de uitgesneden Halloween-pompoen.
Samhain en Halloween zijn niet hetzelfde feest, maar het een komt rechtstreeks uit het ander voort. Rond het jaar 998 werd het heidense feest door de kerk gekerstend tot Allerheiligen, dat op 1 november werd geplaatst. De avond ervoor heette All Hallows' Eve, samengetrokken tot "Halloween". Toen vanaf ongeveer 1800 veel Ieren naar de Verenigde Staten emigreerden, namen ze hun gebruiken mee. Daar groeide het uit tot het Halloween dat in zijn moderne vorm weer naar Europa is overgewaaid.
Veel hedendaagse gewoonten zijn rechtstreeks terug te voeren op Samhain. Het kerven van pompoenen komt van de uitgeholde knollen. Het rondgaan langs de deuren voor snoep gaat terug op het uitdelen van zielenkoekjes: kleine koeken met specerijen en gedroogd fruit, vaak met een kruis erin, die op 31 oktober werden uitgedeeld waarbij elk koekje voor een ziel stond. Zelfs de heks als Halloween-figuur heeft een Keltische wortel: de godin Cailleach keerde volgens de legende met Samhain terug als oude vrouw om als koningin van de winter te heersen, en degradeerde later tot heks.
Samhain vandaag de dag vieren
Veel aanhangers van wicca en het neopaganisme vieren Samhain nog steeds als een van de acht feesten van hun jaarwiel. Maar je hoeft geen heks te zijn om er iets mee te doen. Hieronder een paar eenvoudige manieren om de avond een eigen sfeer te geven, helemaal in de geest van het oorspronkelijke feest.
Vier het einde van de oogst
Kook met de smaken van het seizoen: appels, pompoen, noten en wortels. Een warme kruidenthee met kaneel, gember en rozemarijn past perfect bij de overgang naar de winter.
Gedenk de doden
Zet kaarsen voor het raam, dek een extra bord aan tafel of organiseer een "dumb supper", een stille maaltijd waarbij je in alle rust de overledenen uitnodigt. Een bezoek aan een graf of een klein altaartje voor je voorouders past hier ook bij.
Maak vuur en kleed je op
Een kampvuur of een simpele kaarsceremonie verbindt je met het oudste Samhain-ritueel. En wie de avond met de kinderen of vrienden viert, maakt het compleet met een passend kostuum. Een skelet, monster of duivel sluit naadloos aan bij de geestenwereld die volgens de Kelten deze nacht zo dichtbij is.
Of je nu kiest voor een gedekte tafel met kaarsen, een uitgesneden pompoen of gewoon een griezelfilm op de bank in een warme onesie: het draait om terugblikken, loslaten en je klaarmaken voor de winter. Wil je je goed in het thema steken, kijk dan eens rond in onze collectie Halloween onesies voor dames of bij de bredere selectie Halloween kostuums voor kinderen.
Wij wensen je een mooie, warme en betekenisvolle Samhain. Blessed Samhain!
Meer lezen over de oorsprong en betekenis van dit feest kun je in het uitgebreide artikel over Samhain op Wikipedia, en over de kerstening tot Allerheiligen.
Wist je dat?
Samhain spreek je uit als sou-in, niet als sam-hein.
De naam betekent waarschijnlijk 'einde van de zomer', van sam (zomer) en fuin (einde).
In het Iers en Schots-Gaelisch heet de maand november nog altijd Samhain.
Rond het jaar 998 werd Samhain gekerstend tot Allerheiligen op 1 november.
De uitgesneden Halloween-pompoen komt van knollen en bieten die de Kelten uitholden om geesten te verjagen.
Veelgestelde vragen over Samhain: het Keltische feest achter Halloween
Samhain spreek je uit als sou-in of sau-win, met een nauwelijks hoorbare m. Het is dus geen sam-hein. De Schots-Gaelische variant wordt soms Samhuinn geschreven, maar op dezelfde manier uitgesproken.
Samhain is het Keltische nieuwjaar en het laatste oogstfeest van het jaar. Men vierde het einde van de zomer en het begin van de winter, haalde de laatste oogst binnen en gedacht de overleden voorouders, van wie men geloofde dat ze deze nacht konden terugkeren.
Samhain is het oorspronkelijke Keltische feest. Rond het jaar 998 werd het door de kerk gekerstend tot Allerheiligen op 1 november, waarvan de avond ervoor All Hallows' Eve heette, samengetrokken tot Halloween. Ierse emigranten brachten het naar de VS, waar het uitgroeide tot het moderne Halloween.
Je kunt Samhain vieren door het einde van de oogst te eren met seizoensgerechten, de doden te gedenken met kaarsen voor het raam en een extra bord aan tafel, een vuur of kaarsceremonie te houden en je te verkleden in de geest van de geestenwereld die deze nacht zo dichtbij is.
Samhain begint in de avond van zaterdag 31 oktober 2026 en loopt door tot zondag 1 november 2026. Omdat de Kelten een maankalender gebruikten, kon de precieze dag vroeger afwijken.
