Akvavit (ook geschreven als aquavit of akevitt) is de klassieke Scandinavische kruidenborrel: een heldere, gedistilleerde sterkedrank op smaak gebracht met karwij en dille, die bij ons in Noorwegen onlosmakelijk hoort bij de kerst- en feesttafel. Met een minimaal alcoholpercentage van 37,5% en een warme, kruidige smaak is akvavit veel meer dan zomaar een sterke drank. Het is een stukje Noordse traditie in een klein glaasje, ijskoud geschonken naast haring, ribbe en alles wat er met de feestdagen op tafel komt.
Akvavit begint als een neutrale gedistilleerde drank, gemaakt uit graan of aardappelen, net als wodka. Het verschil zit in de tweede distillatie. Daarbij worden kruiden en specerijen toegevoegd, en volgens de Europese regels moet karwij (kummel) altijd duidelijk doorsmaken. Daarnaast gebruiken distilleerderijen vaak dille, venkel, anijs, koriander, kardemom of citrusschil. Die kruidenmix geeft akvavit zijn herkenbare, kruidige karakter dat vaak wordt vergeleken met de smaak van roggebrood in vloeibare vorm.
De naam zegt eigenlijk al hoe geliefd de drank is. Akvavit komt van het Latijnse aqua vitae, oftewel levenswater, precies zoals eau de vie en het oude woord achter whisky. De drank wordt voor het eerst genoemd in een Deense brief uit 1531, dus de traditie gaat ruim vijfhonderd jaar terug.
De smaak hangt sterk af van het land van herkomst en of de drank gerijpt is. Veel akvavit blijft helder en ongerijpt, met een droge, kruidige smaak waarin de karwij en dille de boventoon voeren. Andere varianten rijpen op houten vaten en krijgen daardoor een goudgele kleur en een zachtere, rondere smaak met tonen van vanille, hout en soms sherry.
Noorse akvavit is meestal gerijpt op sherryvaten, waardoor hij goudgeel, zacht en complex wordt. De bekendste, Linie, gaat zelfs negentien weken mee op zee voordat hij in de fles gaat.
Deense akvavit is vaak kristalhelder en kruidig, met de nadruk op karwij. Aalborg uit Denemarken maakt al sinds 1846 deze klassieke heldere stijl.
Zweedse akvavit neigt naar een lichtere stijl en speelt graag met dille en koriander, zoals het bekende merk O.P. Anderson.
Gezellig in de winter
Kerstlandschap Kersttrui Heren
Kerstlandschap Kersttrui Heren is precies dat vrolijke beetje extra dat je kerst nodig heeft.
Ook buiten Scandinavië wordt akvavit gemaakt. Vooral in het noorden van Duitsland, in Sleeswijk-Holstein, leeft de traditie voort. Die streek hoorde lang bij Denemarken, en merken als Bommerlunder en Malteserkreuz komen hiervandaan.
Hoe drink je akvavit?
Traditioneel drink je akvavit puur, ijskoud en in kleine shotglaasjes. Heldere, ongerijpte akvavit wordt vaak rechtstreeks uit het vriesvak geschonken, want de drank bevriest pas bij ongeveer -25°C en de kou maakt hem zacht en aangenaam. Gerijpte Noorse akvavit serveer je juist liever op kamertemperatuur, zodat de complexe, houtgerijpte smaak goed tot zijn recht komt.
Bij ons in Scandinavië hoort er een klein ritueel bij. Voordat het glas wordt geleegd, klinken de gasten met een luide skål, en bij feestelijke gelegenheden wordt er een traditioneel drinkliedje gezongen. Het glaasje gaat daarna in één teug naar binnen. Wie liever experimenteert, kan akvavit ook in cocktails gebruiken. De kruidige drank vervangt gin of wodka prima in een Bloody Mary, Negroni of Tom Collins en geeft die een verrassende Noordse twist.
En als de borrel is geschonken en de tafel is afgeruimd, zijn warme kerstpyjama's de ideale manier om de feestelijke avond gezellig af te sluiten.
Akvavit op de kersttafel
Akvavit is bij uitstek een drank voor speciale gelegenheden, en in Scandinavië is dat allereerst de kerst. In Denemarken hoort een glaasje akvavit gewoon bij het kerstdiner, in Noorwegen schenken we hem op de nationale feestdag en met de feestdagen, en Zweden bewaren hem graag voor midzomer. Tijdens het julebord, het uitgebreide kerstbuffet, staat de fles vrijwel altijd op tafel.
De drank past perfect bij vette, hartige gerechten. Denk aan gemarineerde haring met uien, gerookte zalm, krab en kerstklassiekers zoals ribbe en gehaktballetjes. De kruidige akvavit snijdt door het vet heen en maakt zo'n feestmaal compleet. Het is precies dat soort knusse, gezellige samenzijn waar de Noordse kerst om draait, met goed eten, warme truien en een tafel vol familie.
Wil je de Scandinavische sfeer thuis helemaal in stijl beleven, dan hoort daar natuurlijk de juiste outfit bij. Onze kersttruien brengen meteen die gezellige Noordse kerststemming, en wie het samen wil vieren kiest voor matchende kersttruien voor het hele gezin. Voor het echte knusse gevoel na het diner is er niets fijners dan onze zachte knusse kleding om in weg te zakken.
Akvavit is dus veel meer dan een sterke borrel. Het is een eeuwenoude Noordse traditie die warmte, gezelligheid en de feestdagen samenbrengt in één klein, ijskoud glaasje. Skål!
Meer weten over de geschiedenis en productie van deze klassieke drank? Lees het uitgebreide overzicht op Wikipedia.
Wist je dat?
Akvavit betekent levenswater, van het Latijnse aqua vitae.
De drank wordt voor het eerst genoemd in een Deense brief uit 1531.
Volgens EU-regels moet karwij in akvavit altijd duidelijk doorsmaken.
Akvavit bevriest pas bij ongeveer -25°C, dus de fles kan veilig in het vriesvak.
Linie akvavit rijpt negentien weken op zee in houten vaten.
Veelgestelde vragen over Akvavit: de Scandinavische kerstborrel uitgelegd
Akvavit is een heldere Scandinavische sterkedrank, gedistilleerd uit graan of aardappelen en op smaak gebracht met kruiden, waarbij karwij altijd duidelijk doorsmaakt. Het minimale alcoholpercentage is 37,5%.
Akvavit heeft een kruidige smaak waarin karwij overheerst, vaak vergeleken met roggebrood in vloeibare vorm. Daarnaast proef je tonen van dille, venkel en anijs. Gerijpte Noorse varianten zijn zachter, met hints van vanille en hout.
Traditioneel drink je akvavit puur en ijskoud uit een klein shotglaasje, vaak recht uit het vriesvak. Gerijpte Noorse akvavit serveer je liever op kamertemperatuur. Eerst klinken met een skål, daarna in één teug leegdrinken.
Akvavit wordt op dezelfde manier geproduceerd als wodka, met een neutrale basis van graan of aardappelen. Het grote verschil is de tweede distillatie met kruiden, vooral karwij en dille, die akvavit zijn kenmerkende kruidige smaak geven.
Akvavit geldt als de nationale drank van Denemarken. De Deense Aalborg akvavit wordt al sinds 1846 gemaakt en heeft de drank wereldwijd bekend gemaakt. In Denemarken hoort een glaasje akvavit traditioneel bij het kerstdiner.
