Kerstboom: traditie, soorten en versieren | SillySanta
Een kerstboom is een naaldboom die je rond de feestdagen in huis haalt en versiert met lichtjes, ballen, slingers en een piek of ster bovenin. Het is voor veel gezinnen het stralende middelpunt van de kerst, de plek waar de cadeaus onder liggen en waar je op kerstavond samen bij gaat zitten. In dit artikel lees je waar de traditie vandaan komt, wanneer je de boom volgens Nederlands gebruik opzet en weer weghaalt, welke boomsoorten er zijn, en hoe je hem versiert, met een knipoog naar de gezellige Scandinavische manier van kerst vieren.
De groene boom in huis is verrassend jong als gebruik. Pas vanaf de zestiende eeuw duiken in de Elzas de eerste echte kerstbomen op, versierd met kaarsen, klatergoud, appels en suikergoed. Halverwege de negentiende eeuw waaide de traditie over naar de rest van West-Europa, waaronder Nederland en België. In Groot-Brittannië kreeg de boom zijn grote doorbraak in 1848, toen een krant een prent afdrukte van koningin Victoria en prins Albert rond een versierde kerstboom. Rond diezelfde tijd deed de boom ook bij het Nederlandse hof zijn intrede. Het hardnekkige verhaal dat Maarten Luther de eerste kerstboom zou hebben bedacht, is overigens een verzinsel.
Onze favoriete truien voor het boom optuigen
1Rudolph Kersttrui Dames – de vrolijke rode neus die op elke versieravond in de stemming brengt.
Leuk om te weten: het overgrote deel van de echte kerstbomen die hier verkocht worden, komt uit Scandinavië, de Ardennen en het Duitse Sauerland. De koele noordelijke bossen leveren precies de stevige, langzaam gegroeide sparren die het langst mooi blijven. De Scandinavische verbinding zie je ook terug in de versiering, daar komen we verderop op terug.
Wanneer zet je de kerstboom op (en wanneer moet hij weg)?
In Nederland en België geldt de ongeschreven regel dat de kerstboom en andere kerstversiering pas na het sinterklaasfeest van 5 en 6 december het huis in komen. Eerder voelt voor veel mensen als valsspelen tegenover Sinterklaas. Wie een kunstkerstboom heeft, mag natuurlijk best wat vroeger beginnen, want die laat geen naalden vallen.
Gezellig in de winter
Merry Xmas Kersttrui Dames
Merry Xmas Kersttrui Dames is precies dat vrolijke beetje extra dat je kerst nodig heeft.
Aan de andere kant van de feestdagen geldt: uiterlijk met Driekoningen op 6 januari hoort de boom weer uit huis te zijn. Volgens een oude overtuiging zou het ongeluk brengen om hem na die dag te laten staan, al nemen veel Nederlanders het daar niet zo nauw mee en ruimen ze de boom al rond de jaarwisseling op. Vroeger bleef de boom soms zelfs staan tot Maria-Lichtmis op 2 februari. In Duitsland gaat het er weer anders aan toe: daar is het traditie om de boom pas op de ochtend van 24 december op te tuigen, om er 's avonds de cadeaus onder te leggen.
De populairste echte kerstbomen zijn de Nordmann-spar, de fijnspar, de Servische spar, de blauwspar en de fraserspar. De Nordmann is veruit favoriet, want zijn naalden vallen veel minder snel uit dan die van de fijnspar, waardoor je langer van een volle boom geniet. De fijnspar geurt dan weer heerlijk en is goedkoper. De blauwspar valt op door zijn blauwgroene kleur en stevige naalden.
Echte kerstboom: de onmiskenbare dennengeur, een natuurlijk en net niet perfect silhouet en dat echte kerstgevoel. Vraagt wel om water en valt na verloop van tijd uit.
Kunstkerstboom: jaar na jaar te gebruiken, geen naalden op de vloer en vroeg op te zetten. Veel moderne exemplaren hebben ingebouwde ledverlichting en een handig scharniersysteem.
Boom met kluit: een kleine spar in een pot die je na de kerst weer buiten of in de tuin kunt planten, een mooie groene tussenoplossing.
Is een kunstboom dan automatisch duurzamer? Niet per se. Een kunstkerstboom is gemaakt van plastic, en voor de productie is veel energie nodig. Pas na een flink aantal jaren trouw gebruik weegt dat op tegen een echte, lokaal gekweekte boom. Milieudeskundigen wijzen erop dat de meest groene keuze vaak een gehuurde of opnieuw te planten boom met kluit is.
Versier je kerstboom op zijn Scandinavisch
De klassieke kerstboomversiering kent iedereen: kerstballen, slingers, lichtjes, lametta en een piek, ster of engel bovenin. Maar in de noordelijke landen pakken ze het net even anders aan, en daar valt veel sfeer uit te halen. In Scandinavië hangen traditioneel gevlochten papieren hartjes en kleine figuurtjes van stro of berkenbast in de boom, staat er vaak een zelfgebakken peperkoekhuisje bij en kun je een strooien kerstbok tegenkomen, een oeroud symbool van de noordse midwinter.
Een paar ideeën om die warme, natuurlijke sfeer thuis na te maken:
Kies voor warmwitte lichtjes in plaats van fel gekleurde, dat geeft meteen een zachtere gloed.
Meng glanzende ballen met natuurlijke materialen: dennenappels, gedroogde sinaasappelschijfjes, kaneelstokjes en houten figuurtjes.
Vouw met de kinderen papieren hartjes en sterren en hang ze tussen de takken.
Leg een gebreide of jute boomrok onder de stam en zet er een paar kaarsen, op veilige afstand, omheen voor echte hygge.
Het optuigen van de boom is bij uitstek een avond om er samen iets gezelligs van te maken. Zet kerstmuziek op, schenk warme chocolademelk of een glas glühwein in en trek met het hele gezin een bijpassende kerstpyjama of kersttrui aan. Niets zo leuk als de boom versieren in matchende outfits met rendieren, peperkoekmannetjes of een vrolijke Rudolph.
Een echte kerstboom verzorgen
Wil je zo lang mogelijk van je echte boom genieten? Zaag voor het opzetten een dun schijfje van de onderkant van de stam, zodat de boom weer vers water kan opnemen. Zet hem in een standaard met waterreservoir en vul dat regelmatig bij, een verse boom drinkt verrassend veel. Plaats de boom niet pal naast de verwarming of open haard, want droge warmte laat de naalden sneller uitvallen. Zo blijft je kerstboom wekenlang groen en vol.
En na de feestdagen?
Heb je een echte boom gehad, lever hem dan in bij een gemeentelijk inzamelpunt. Veel gemeenten organiseren rond Driekoningen een inzamelactie waarbij kinderen een kleine vergoeding of een lot krijgen voor elke ingeleverde boom. De bomen worden daarna versnipperd en hergebruikt. Een kunstkerstboom berg je het beste op in een speciale opbergtas, zo blijft hij beschermd tegen stof en gaat hij jarenlang mee. En de matchende kersttruien? Die hang je gewoon terug in de kast, klaar voor volgend jaar.
Of je nu kiest voor een geurige Nordmann, een praktische kunstboom of een knus exemplaar met kluit: een mooi versierde kerstboom maakt het huis warm en feestelijk. Combineer hem met de juiste sfeer, een vleugje Scandinavische gezelligheid en een gezin in bijpassende truien, en de kerst kan beginnen.
Wist je dat?
De eerste echte kerstbomen duiken pas vanaf de zestiende eeuw op, in de Elzas.
Het verhaal dat Maarten Luther de kerstboom bedacht, is een verzinsel.
Het gros van de echte kerstbomen komt uit Scandinavië, de Ardennen en het Sauerland.
De Nordmann-spar verliest zijn naalden veel langzamer dan de fijnspar.
Met Driekoningen op 6 januari hoort de kerstboom volgens traditie weer uit huis te zijn.
Veelgestelde vragen over Kerstboom: traditie, soorten en versieren | SillySanta
In Nederland en België geldt de ongeschreven regel dat de kerstboom pas na het sinterklaasfeest van 5 en 6 december het huis in komt. Heb je een kunstkerstboom, dan kun je gerust wat eerder beginnen, want die laat geen naalden vallen.
Op 6 januari is het Driekoningen. Volgens de traditie hoort de kerstboom uiterlijk op die dag weer uit huis te zijn, en een oude overtuiging zegt zelfs dat hem langer laten staan ongeluk brengt. Veel Nederlanders ruimen de boom overigens al rond de jaarwisseling op.
De Nordmann-spar is favoriet omdat zijn naalden veel minder snel uitvallen dan die van de fijnspar. Met een verse zaagsnede onderaan, voldoende water en een plek uit de buurt van de verwarming blijft een echte boom wekenlang vol en groen.
Niet automatisch. Een kunstboom is van plastic en kost veel energie om te maken, dus pas na vele jaren gebruik weegt dat op tegen een lokaal gekweekte echte boom. De meest groene keuze is vaak een gehuurde of opnieuw te planten boom met kluit.
Kies warmwitte lichtjes, meng glanzende ballen met natuurlijke materialen zoals dennenappels en kaneelstokjes, en hang gevlochten papieren hartjes en strooien figuurtjes in de boom. Een peperkoekhuisje of strooien kerstbok eronder maakt de noordse sfeer compleet.
