Dia de los Muertos, in het Nederlands de Dag van de Doden, is een Mexicaans feest- en herdenkingsfeest waarop overleden geliefden op een kleurrijke en vrolijke manier worden geëerd op 1 en 2 november. Het is geen treurige dag, maar juist een uitbundige viering van het leven: met bloemen, muziek, lekker eten en gezichten beschilderd als suikerschedels. Hieronder lees je precies wat de dag betekent, hoe een ofrenda werkt, waar de iconische Catrina vandaan komt en waarin Dia de los Muertos verschilt van Halloween.
Dia de los Muertos is een Mexicaanse feestdag waarop families hun overleden dierbaren terug verwelkomen onder de levenden. Volgens de traditie keren de zielen één keer per jaar terug naar de aarde, en in plaats van te rouwen wordt dat moment groots gevierd. Mensen bezoeken het graf, bouwen thuis een altaar, koken het lievelingseten van hun overledenen en delen verhalen over wie er niet meer is. Het feest is in 2008 door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid, een teken van hoe diep het in de Mexicaanse cultuur is geworteld.
Onze favoriete kostuums voor een Dia de los Muertos of Halloween avond
1Halloween Skelet Onesie Voor Kinderen - een vrolijk skelet sluit naadloos aan bij de calacas van de Dag van de Doden, en je kind zit er lekker warm in.
2Duivel Onesie Dames - een speelse klassieker voor wie het op de griezeldag wat ondeugender wil.
3Monster Onesie Heren - comfortabel en grappig, ideaal voor een gezellige verkleedavond thuis.
4Eenhoorn Onesie Dames - kleurrijk en feestelijk, helemaal in de vrolijke geest van het feest.
De dagen lopen door elkaar over, en dat zit zorgvuldig in elkaar. De viering is verspreid over drie momenten:
1 november, 00.00 uur - Dia de los Angelitos: de zielen van overleden kinderen, de kleine engeltjes, worden 24 uur lang met hun familie herenigd.
2 november, 00.00 uur - Dia de los Difuntos: de beurt is aan de zielen van de volwassenen.
2 november, 12.00 uur - Dia de los Muertos: het échte hoogtepunt, waarop alle overledenen samen worden geëerd.
De oorsprong: van de Azteken tot vandaag
Dia de los Muertos gaat eeuwen terug. De wortels liggen bij precolumbiaanse volkeren zoals de Azteken, Maya en Purépecha, die op vaste momenten in het jaar hun voorouders eerden. Bij de Azteken stond de godin Mictecacihuatl centraal, de Vrouwe van de Dood, die over de onderwereld waakte. Toen de Spanjaarden Mexico koloniseerden, brachten zij het katholicisme mee met Allerheiligen en Allerzielen. De inheemse rituelen en de katholieke feestdagen versmolten tot het feest zoals we dat nu kennen, precies op 1 en 2 november. Die mix van twee werelden maakt Dia de los Muertos zo bijzonder en zo kleurrijk.
Spook je mee?
Paaskip Onesie Dames
Paaskip Onesie Dames maakt van trick-or-treaten meteen het hoogtepunt van je Halloween.
Het hart van het feest is de ofrenda, het altaar dat families thuis of op de begraafplaats opbouwen. Het is bedoeld om de zielen te verwelkomen en hen de weg naar huis te wijzen. Een ofrenda zit vol persoonlijke en symbolische elementen:
Foto's van de overleden dierbaren, zodat zij herkenbaar worden uitgenodigd.
Cempasúchil, de oranje goudsbloem die ook wel Flor de Muerto heet. De felle kleur en geur leiden de zielen naar het altaar; de blaadjes worden als een paadje uitgestrooid.
Kaarsen en kopalwierook, waarvan de opstijgende rook het altaar zuivert.
Eten en drinken dat de overledene het liefst lustte, plus traditionele lekkernijen zoals Pan de Muerto.
Suikerschedels, speelgoed en persoonlijke spullen die herinneren aan wie er gevierd wordt.
Suikerschedels, Catrina en papel picado
De beelden die iedereen kent van Dia de los Muertos zijn niet eng bedoeld, maar feestelijk. De calaveras oftewel suikerschedels zijn kleurrijk versierde schedels, vroeger van suiker en tegenwoordig overal te zien als decoratie en gezichtsschildering. Ze herinneren met een glimlach aan de vergankelijkheid van het leven.
Het bekendste gezicht van het feest is La Catrina, de elegante dame-skelet met grote hoed. Ze werd rond 1910 getekend door illustrator José Guadalupe Posada als een speelse spot op rijke Mexicanen die zich te Europees gedroegen, en groeide later uit tot hét symbool van de Dag van de Doden. Daarnaast hangen overal slingers van papel picado, fijn uitgesneden vlaggetjes van dun gekleurd papier. Het wapperende, breekbare papier staat symbool voor de kwetsbaarheid van het leven.
Wat eten ze tijdens Dia de los Muertos?
Eten is overal. De ster van de tafel is Pan de Muerto, een zoet broodje in de vorm van een grafheuvel met deegstrengen die botten voorstellen, vaak bestrooid met suiker. Verder worden er tamales gegeten (een hartige of zoete vulling in maïs- of bananenblad), mole, gekonfijte pompoen en fruit zoals sinaasappels. Gedronken wordt er warme chocolademelk, atole (een warme maïspap) en pulque, een licht gegiste agavedrank. Het eten is niet alleen voor de zielen, maar net zo goed voor de levenden die samen aan tafel zitten, praten, zingen en dansen.
Dia de los Muertos versus Halloween
Omdat beide rond eind oktober en begin november vallen, worden Dia de los Muertos en Halloween vaak verward, maar ze zijn in de kern totaal verschillend. Halloween komt voort uit het Keltische oogstfeest Samhain en draait om griezelen: spoken, heksen, uitgeholde pompoenen en trick-or-treating. Dia de los Muertos heeft een diep spirituele en familiale betekenis en gaat over het liefdevol herdenken van overledenen. Halloweensymbolen zijn donker en eng; de symbolen van de Dag van de Doden zijn juist vrolijk en kleurrijk. Kort gezegd: Halloween wil je laten schrikken, Dia de los Muertos wil je laten herinneren en vieren.
Toch sluiten de twee elkaar niet uit. Veel mensen vieren in dezelfde week eerst Halloween en daarna de Dag van de Doden, en je hoeft niet in Mexico te zijn om mee te doen. Wil je je eigen Halloween- of Dia-de-los-Muertos-avond vormgeven, dan vind je in onze Halloween kostuums volop inspiratie, van vrolijke skeletten tot klassieke griezels.
Waar wordt de Dag van de Doden gevierd?
Dia de los Muertos wordt vooral in Mexico gevierd, met beroemde optochten in Mexico-Stad en sfeervolle, intieme vieringen in steden als Oaxaca en op het kerkhof van Mixquic. Maar het feest reikt allang verder dan Mexico: ook in andere delen van Latijns-Amerika, in de Verenigde Staten en zelfs op de Filipijnen wordt het gevierd. In Nederland groeit de bekendheid snel, mede dankzij de Disney-Pixar film Coco uit 2017, die de tradities van het feest op ontroerende wijze laat zien. Wie meer wil weten of het zelf wil meemaken, kan in steden als Amsterdam terecht bij musea en evenementen rond begin november.
Voor de complete sfeer thuis, of het nu voor de Dag van de Doden of voor Halloween is, vind je in onze Halloween collectie alles om je avond kleur te geven.
Dia de los Muertos werd in 2008 door UNESCO erkend als immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid.
De viering is verspreid over drie momenten: kinderen (1 november 00.00), volwassenen (2 november 00.00) en alle overledenen (2 november 12.00).
De oranje goudsbloem cempasúchil heet ook wel Flor de Muerto en leidt met kleur en geur de zielen naar het altaar.
La Catrina, het dame-skelet met grote hoed, werd rond 1910 getekend door José Guadalupe Posada.
Pan de Muerto is een zoet broodje in de vorm van een grafheuvel, met deegstrengen die botten voorstellen.
Veelgestelde vragen over Dia de los Muertos: Dag van de Doden uitgelegd
Dia de los Muertos, oftewel de Dag van de Doden, is een Mexicaans feest- en herdenkingsfeest op 1 en 2 november. Families verwelkomen hun overleden dierbaren terug met altaren, bloemen, eten en muziek, en vieren zo het leven in plaats van te rouwen.
Halloween komt uit het Keltische festival Samhain en draait om griezelen, kostuums en snoep. Dia de los Muertos heeft een spirituele, familiale betekenis en gaat over het liefdevol herdenken van overledenen. Halloween wil je laten schrikken, Dia de los Muertos wil je laten herinneren.
Het bekendste gerecht is Pan de Muerto, een zoet broodje in grafvorm met deegbotjes. Verder eet men tamales, mole, gekonfijte pompoen en fruit, en drinkt men warme chocolademelk, atole en pulque.
Een ofrenda is het altaar dat families thuis of op het kerkhof bouwen om hun overledenen te verwelkomen. Het wordt versierd met foto's, goudsbloemen (cempasúchil), kaarsen, suikerschedels en het lievelingseten van de overledene.
De Dag van de Doden valt op 1 en 2 november. De viering begint in de nacht van 31 oktober: op 1 november keren de zielen van kinderen terug (Dia de los Angelitos) en op 2 november die van de volwassenen (Dia de los Difuntos), met het hoogtepunt rond het middaguur.
