Witte Donderdag is de donderdag voor Goede Vrijdag, de dag waarop christenen het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn leerlingen herdenken. Het is de eerste dag van het Paastriduum, de drie heilige dagen die samen naar Pasen toe leiden. In 2026 valt Witte Donderdag op donderdag 2 april. Hieronder lees je wat er precies wordt gevierd, waar de naam vandaan komt en hoe deze dag in de Goede Week past.
Op Witte Donderdag denken gelovigen terug aan de laatste maaltijd die Jezus met zijn twaalf apostelen hield. Het was de vooravond van het Joodse Paasfeest, Pesach, waarbij het volk Israël herdenkt hoe het ooit door Mozes uit Egypte werd bevrijd. Tijdens die maaltijd brak Jezus het brood en deelde het uit met de woorden dat het zijn lichaam was. Hetzelfde deed hij met de beker wijn, die naar zijn bloed verwees. Zo wilde hij dat zijn vrienden hem zouden blijven herinneren. Uit dit moment is het Avondmaal (bij protestanten) of de Eucharistie (bij rooms-katholieken) ontstaan, dat tot op de dag van vandaag in de kerk wordt gevierd.
Bij het verhaal hoort ook de voetwassing. Voordat de maaltijd begon knielde Jezus neer en waste hij de voeten van zijn leerlingen, een taak die normaal voor een dienaar was. Daarmee liet hij zien dat het hem ging om dienstbaarheid en om elkaar helpen, niet om macht. Nog diezelfde avond werd duidelijk dat een van zijn vrienden hem zou verraden: Judas Iskariot leverde Jezus voor dertig zilverlingen uit in de hof van Getsemane op de Olijfberg.
Wat staat erover in de Bijbel?
Het verhaal van Witte Donderdag staat in alle vier de evangeliën, al verschillen de details onderling. Je vindt het in Matteüs 26, Marcus 14, Lucas 22 en Johannes 13 tot 18. Vooral Johannes beschrijft uitgebreid hoe Jezus de voeten van zijn leerlingen wast en hun de opdracht geeft elkaar lief te hebben en bij te staan. Die opdracht, in het Latijn mandatum novum ("een nieuw gebod", Johannes 13:34), heeft de dag in het Engels zelfs zijn naam gegeven: Maundy Thursday is een verbastering van dat Latijnse mandatum.
Lentefavoriet
Roze Teddy HappyHoodie voor Kinderen
Trek Roze Teddy HappyHoodie voor Kinderen aan en maak van het paasontbijt een feestje voor het hele gezin.
De naam verwijst naar de kleur wit, die op deze dag in de kerk centraal staat. Wit is de liturgische kleur van Witte Donderdag: de voorganger draagt witte gewaden, zoals een wit kazuifel of een witte stola, en de doeken over het altaar en de avondmaalstafel zijn wit. Wit staat daarbij voor zuiverheid, goedheid en het heilige. Daarnaast bestond het gebruik om op deze dag alle kruisbeelden en andere beelden in de kerk met witte kleden te bedekken. In Duitsland heet de dag overigens Gründonnerstag, oftewel "Groene Donderdag", waar men van oudsher juist groente zoals spinazie eet.
Wil je het hele lange weekend gezellig en knus doorbrengen? Bekijk dan onze hele paascollectie vol zachte hoodies en loungewear voor het hele gezin.
Witte Donderdag in de Goede Week
Witte Donderdag is een van de dagen uit de Goede Week, de week voor Pasen, ook wel de Stille Week genoemd. Met de avondmis van Witte Donderdag opent de kerk het Paastriduum, de drie dagen die de kern van het paasfeest vormen. Daarna volgen Goede Vrijdag, waarop de kruisiging van Jezus wordt herdacht, en Stille Zaterdag, waarop christenen stilstaan bij Jezus in het graf. In de paaswake gaat die zaterdag over in Pasen, het feest van de opstanding, gevolgd door Paasmaandag. Zo loopt de week van ingetogen herdenken langzaam naar het lichtste feest van het kerkelijk jaar toe.
De donderdag wordt voorafgegaan door Schortelwoensdag, de woensdag voor Pasen. Die naam komt van het middeleeuwse gebruik om vanaf woensdag tot en met zaterdag geen orgelmuziek te spelen en de kerkklokken niet te luiden. De muziek werd dus geschorst. Om dezelfde reden heet de zaterdag voor Pasen ook wel Stille Zaterdag.
Tradities rond Witte Donderdag
In rooms-katholieke kerken kent de avondmis van Witte Donderdag een paar bijzondere gebruiken. De priester wast de voeten van twaalf gelovigen, die de apostelen voorstellen, vaak terwijl de hymne Ubi Caritas wordt gezongen. Tijdens het Gloria luiden de klokken nog een laatste keer uitbundig, waarna ze tot Pasen zwijgen. Aan kinderen wordt verteld dat de klokken in die dagen naar Rome zijn gevlogen. Na de mis wordt het altaar leeggemaakt en blijven gelovigen soms waken, net zoals de leerlingen op de Olijfberg.
In Nederland kreeg Witte Donderdag er sinds 2011 een eigentijdse traditie bij: The Passion, een live uitgezonden vertelling van het lijdensverhaal door bekende artiesten, telkens in een andere stad. Het evenement trekt jaarlijks veel kijkers en kreeg ook in het buitenland navolging.
Knus de paasdagen door
Witte Donderdag markeert het begin van een lang weekend waarin veel gezinnen samen thuis zijn. Tussen de kerkdiensten, de paasbrunch en het eieren zoeken door is het fijn om het warm en ontspannen te houden. Een zachte teddy HappyHoodie is daar precies goed voor: lekker voor op de bank op een grijze voorjaarsdag en warm genoeg voor een wandeling buiten.
Of je nu naar de avondmis gaat, The Passion kijkt of gewoon thuis geniet van een lang weekend, Witte Donderdag is het rustige startsein van de paasdagen. En zijn er kleintjes in huis? Kijk dan ook eens bij onze cozy kinderkleding voor een knus paasweekend samen.
Witte Donderdag valt in 2026 op donderdag 2 april en in 2027 op 25 maart.
Het Engelse Maundy Thursday komt van het Latijnse mandatum, oftewel het nieuwe gebod uit Johannes 13:34.
Het verhaal staat in alle vier de evangelien: Matteus 26, Marcus 14, Lucas 22 en Johannes 13.
In Duitsland heet de dag Grundonnerstag, waar men traditioneel groene groente zoals spinazie eet.
Sinds 2011 wordt op Witte Donderdag in Nederland The Passion live uitgezonden.
Veelgestelde vragen over Witte Donderdag: betekenis en tradities
Op Witte Donderdag herdenken christenen het Laatste Avondmaal van Jezus met zijn twaalf apostelen, vlak voor zijn lijden en sterven. Bij die maaltijd brak Jezus het brood en deelde hij de wijn, het begin van het Avondmaal en de Eucharistie. Ook de voetwassing hoort bij deze dag.
Witte Donderdag is de donderdag voor Goede Vrijdag en de eerste dag van het Paastriduum. De dag staat in het teken van het Laatste Avondmaal, de voetwassing en de instelling van de eucharistie.
De naam verwijst naar de kleur wit, de liturgische kleur van deze dag. De voorganger draagt witte gewaden en vroeger werden de kruisbeelden in de kerk met witte kleden bedekt. Wit staat voor zuiverheid, goedheid en het heilige.
In 2026 valt Witte Donderdag op donderdag 2 april. De dag valt altijd op de donderdag voor Goede Vrijdag en hangt dus samen met de wisselende paasdatum. In 2027 is Witte Donderdag op 25 maart.
Op Witte Donderdag wordt het Laatste Avondmaal herdacht, de laatste maaltijd van Jezus met zijn leerlingen. Op Goede Vrijdag, de dag erna, wordt de kruisiging en dood van Jezus herdacht. Samen met Stille Zaterdag vormen ze het Paastriduum.
