Driekoningen is een christelijke feestdag die elk jaar op 6 januari wordt gevierd en die herinnert aan de drie wijzen uit het oosten die het pasgeboren Jezuskind kwamen eren. De dag staat ook bekend als Epifanie of Openbaring van de Heer, en sluit voor veel families de kerstperiode feestelijk af. In dit artikel lees je wat Driekoningen precies is, waarom we van drie koningen spreken, welke tradities erbij horen in Nederland en hoe het elders in de wereld wordt gevierd.
Op 6 januari herdenken christenen het moment waarop drie wijzen, in de Bijbel "magiërs" genoemd, een heldere ster volgden naar Bethlehem en daar het kindje Jezus aanboden. Het woord Epifanie komt van het Griekse epiphaneia en betekent "verschijning": het feest viert dat Jezus zich aan de wereld toonde. Het ontstond in de vierde eeuw in het oosters christendom en werd later door de westerse kerk overgenomen, die de geboorte zelf al op 25 december vierde. Daarom bleef op 6 januari vooral de aanbidding door de wijzen over.
Driekoningen is het laatste feest van de kersttijd. In de katholieke liturgie in Nederland en België wordt het hoogfeest vaak op de eerste zondag na 1 januari gevierd, terwijl in veel Zuid-Europese landen 6 januari zelf een vrije dag is.
Onze favoriete truien voor een gezellige slotavond van de kersttijd
2Rendier Kersttrui Voor Kinderen - een vrolijke rendiertrui voor de kleine sterzingers die op 6 januari langs de deuren gaan.
3Peperkoek Kersttrui Dames - met schattige peperkoekmannetjes, perfect bij een laatste kop warme chocolademelk en een stuk driekoningenkoek.
4Merry Xmas Kersttrui Heren - een klassieke kersttrui die de feeststemming tot en met Driekoningen vasthoudt.
Waarom heten ze "drie koningen"?
In het evangelie van Matteüs (2:1-18) staat niet hoeveel wijzen er waren en ook niet dat het koningen waren. Het getal drie ontstond later, waarschijnlijk omdat er drie geschenken werden aangeboden: goud, wierook en mirre. Goud past bij een koning, wierook bij een god en mirre verwijst naar de sterfelijkheid van een mens. Zo vertellen de cadeaus samen dat Jezus koninklijk, goddelijk én menselijk zou zijn.
De wijzen werden pas "koningen" onder invloed van oudtestamentische teksten zoals Jesaja, waarin koningen met goud en wierook komen. Hun bekende namen, Caspar, Melchior en Balthasar, zijn een latere toevoeging uit minstens de achtste eeuw. De drie staan in de traditie voor de drie levensfasen, oud, middelbaar en jong, en voor de toen bekende werelddelen Europa, Azië en Afrika. Wil je dieper in de geschiedenis duiken, dan geeft het uitgebreide overzicht op Wikipedia over Driekoningen een mooi beeld van hoe de legende door de eeuwen heen groeide.
Voor onder de kerstboom
Het 90e Verjaardagsdiner Dames
Trek Het 90e Verjaardagsdiner Dames aan en maak van elk feestelijk moment iets om naar uit te kijken.
In Nederland kent Driekoningen een paar eigen, gezellige gebruiken die vooral onder de rivieren nog leven. De drie bekendste zijn het driekoningenzingen, de driekoningenkoek met de boon en de huiszegen met krijt.
Driekoningenzingen of sterzingen. Op de avond van 5 of 6 januari trekken kinderen verkleed als de drie koningen in groepjes van drie langs de deuren. Ze dragen een papieren ster op een stok of een lampion, bellen aan en zingen een lied. Als beloning krijgen ze snoep, fruit of een beetje geld. Het bekende liedje begint met "Drie koningen, drie koningen, geef mij nen nieuwen hoed". Vroeger deden ook volwassenen mee en was het een echt bedelfeest, het laatste van de kersttijd. In Maastricht en 's-Hertogenbosch trekken nog jaarlijks levende driekoningenstoeten met kamelen en paarden door de stad.
De driekoningenkoek. Thuis bak je een koningstaart of koningsbrood waarin een bruine boon wordt verstopt. Wie de boon op zijn bord of in zijn mond vindt, is die dag koning of koningin en mag de baas in huis zijn, bijvoorbeeld door te bepalen wat er gegeten wordt. Het is een leuke traditie om met kinderen aan tafel te doen.
De huiszegen C+M+B. Met gewijd krijt schrijven mensen in veel landen de letters C+M+B boven of naast de voordeur. Ze staan voor de Latijnse zegenspreuk Christus Mansionem Benedicat, "Christus zegene dit huis", en verwijzen tegelijk naar de initialen van Caspar, Melchior en Balthasar. De gebruikelijke vorm is bijvoorbeeld "20+C+M+B+26", waarbij de cijfers het jaartal vormen.
De kerstboom tot Driekoningen
Een mooie en gezellige gewoonte: vroeger liet men de kerstboom staan tot Driekoningen. Volgens de overlevering zou het te vroeg weghalen van de boom zelfs ongeluk brengen. Tegenwoordig gaan de meeste bomen er eerder uit, maar wie de kerstsfeer net even langer wil vasthouden, houdt 6 januari aan als slotdag. Het is een fijn excuus om de feestkleding nog één laatste keer aan te trekken voor een knus avondje thuis, of het nu gaat om een warme kersttrui of een zachte pyjama bij de boom.
Trek je het hele gezin graag in dezelfde sfeer, dan zijn matchende kersttruien voor het gezin een leuke manier om de laatste kerstavond samen te vieren. En voor de kinderen die als koning verkleed op pad gaan, vind je vrolijke modellen bij de kersttruien voor kinderen.
Driekoningen in andere landen
Buiten Nederland wordt Driekoningen soms uitbundiger gevierd. In Spanje, "Día de los Reyes", is het een van de belangrijkste feestdagen: er zijn grote parades waarbij de koningen snoep uitdelen, en veel kinderen krijgen juist op deze dag hun cadeautjes in plaats van met Kerstmis. In Frankrijk eet men de galette des rois, een bladerdeegtaart met een verstopte boon of figuurtje, waarbij de vinder koning voor de dag wordt. In Italië brengt de goede heks Befana de kinderen lekkers, en in Duitsland en Oostenrijk zijn de Sternsinger populair, die zingend langs de deuren gaan en geld voor het goede doel inzamelen.
Wanneer is Driekoningen?
Driekoningen valt altijd op 6 januari. In landen waar de dag geen officiële vrije dag is, wordt het hoogfeest vaak gevierd op de zondag die het dichtst bij 6 januari ligt. In 2026 valt 6 januari op een dinsdag. Het is daarmee het vaste eindpunt van de kerstcyclus, samen met het feest van de Doop van de Heer en, een maand later, Maria-Lichtmis op 2 februari.
Met Driekoningen lengen de dagen ook merkbaar. Een oude weerspreuk zegt: "Met Driekoningen lengt de dag zoveel een geitje springen mag." Het is een hoopvol teken dat het licht langzaam terugkeert, een fijne gedachte om de winter mee door te komen.
Wist je dat?
Driekoningen valt altijd op 6 januari en is het laatste feest van de kersttijd.
Het feest ontstond in de vierde eeuw in het oosters christendom en heet officieel Epifanie of Openbaring van de Heer.
In de Bijbel staat niet hoeveel wijzen er waren; het getal drie komt waarschijnlijk van de drie geschenken: goud, wierook en mirre.
De letters C+M+B boven de deur staan voor Christus Mansionem Benedicat, oftewel Christus zegene dit huis.
Vroeger liet men de kerstboom traditioneel staan tot Driekoningen, omdat hem eerder weghalen ongeluk zou brengen.
Veelgestelde vragen over Driekoningen: betekenis, datum en tradities
Ja, Driekoningen valt altijd op 6 januari. In landen waar het geen officiële vrije dag is, zoals Nederland, wordt het hoogfeest in de liturgie vaak gevierd op de eerste zondag na 1 januari, dus de zondag die het dichtst bij 6 januari ligt.
Driekoningen, ook Epifanie of Openbaring van de Heer genoemd, herdenkt de drie wijzen uit het oosten die een ster volgden naar Bethlehem en het kindje Jezus aanboden. Epifanie betekent verschijning: het feest viert dat Jezus zich aan de wereld toonde.
De drie wijzen staan bekend onder hun gelatiniseerde namen Caspar, Melchior en Balthasar. Die namen zijn een latere toevoeging uit minstens de achtste eeuw. In de Bijbel zelf worden ze niet bij naam genoemd en is hun aantal ook niet vastgelegd.
Op Driekoningen wordt de aanbidding van Jezus door de drie wijzen herdacht, met hun geschenken goud, wierook en mirre. Het is het laatste feest van de kersttijd. In Nederland horen er tradities bij zoals het sterzingen, de driekoningenkoek met een verstopte boon en de huiszegen C+M+B.
De drie koningen brachten goud, wierook en mirre. Goud staat voor het koningschap, wierook voor het goddelijke en mirre voor de sterfelijkheid van de mens. Samen drukken de cadeaus uit dat Jezus volgens de traditie koninklijk, goddelijk en menselijk was.
