De Kerstman is de vrolijke, roodgeklede geschenkenbrenger die op kerstavond met zijn rendierslee over de daken vliegt en cadeautjes door de schoorsteen brengt. Hij woont volgens de overlevering op de Noordpool, roept "Ho-ho-ho!" en stamt af van de heilige Sint-Nicolaas uit Klein-Azië. In dit artikel lees je wie de Kerstman precies is, waar hij vandaan komt, hoe hij aan zijn rode pak kwam en wat hem onderscheidt van onze eigen Sinterklaas.
De Kerstman is een folkloristische figuur die tijdens de adventsperiode bij de mensen langskomt om cadeautjes uit te delen aan kinderen die braaf zijn geweest. Hij wordt afgebeeld als een mollige, oudere man met een dikke witte baard, rode wangen en een rood pak met witte bontrand, een muts en zwarte laarzen. In het Engels heet hij Santa Claus of Father Christmas, in Duitsland de Weihnachtsmann en in Frankrijk Père Noël. Overal ter wereld kennen kinderen hetzelfde beeld: een man die in een arrenslee door de lucht reist, getrokken door rendieren, met een zak vol pakjes over zijn schouder.
Het figuur dat we vandaag kennen is geen uitvinding van één persoon, maar een mengelmoes van tradities uit verschillende Europese culturen die in de negentiende eeuw in Amerika samensmolten tot één herkenbare gestalte.
Onze favoriete kersttruien voor een echte Kerstman-sfeer
1Rudolph Kersttrui Heren – Het rendier met de rode neus dat de Kerstman door de nacht leidt, in een warme trui die meteen kerstsfeer brengt.
2Rendier Kersttrui Dames – Een vrolijke rendiertrui die perfect aansluit bij het verhaal van de slee en de Noordpool.
3Rode Kerstvest Dames – Klassiek Kerstman-rood voor wie de feestdagen in stijl wil inluiden.
4Peperkoek Kersttrui Heren – Een speelse peperkoekprint die smaakt naar warme chocolademelk en kerstavond.
Waar komt de Kerstman vandaan?
De oorsprong van de Kerstman ligt niet op de besneeuwde Noordpool, maar in het warme Klein-Azië, het huidige Turkije. In de derde en vierde eeuw na Christus leefde daar een Griekse bisschop genaamd Nicolaas, geboren rond 280 in Patara. Volgens de legende stond hij bekend om zijn anonieme vrijgevigheid en bracht hij zelfs drie vermoorde jongetjes weer tot leven. Dat wonder maakte hem tot beschermheilige van kinderen. Tussen 1200 en 1500 groeide Sint-Nicolaas in Europa uit tot dé figuur die op 6 december geschenken bracht.
Na de Reformatie verdwenen de katholieke heiligen in grote delen van Noord-Europa uit het openbare leven. Toch wilden mensen het cadeautjes geven niet opgeven, en zo verschoof die rol vaak naar het kerstfeest zelf. In Engeland ontstond Father Christmas, een vrolijke grijze man van de Noordpool, en in Duitstalige gebieden verschenen strengere figuren zoals Knecht Ruprecht en Pelznickel die stoute kinderen schrik aanjoegen.
Knus de feestdagen door
Blauwe Kerstvest Dames
Blauwe Kerstvest Dames brengt meteen die gezellige kerstsfeer in huis en zit lekker zacht aan.
Toen Nederlandse en Britse kolonisten naar de Nieuwe Wereld trokken, namen ze hun tradities mee. In Amerika vermengden de gebruiken rond Sinterklaas en Father Christmas zich, en in 1773 dook voor het eerst de naam Santa Claus op, een duidelijke verbastering van het Nederlandse Sinterklaas. In 1809 beschreef schrijver Washington Irving een pijprokende Nicolaas die in een vliegende koets over de daken reisde, en in 1823 werd voor het eerst geschreven over de rendieren, geïnspireerd op de paardenstoet van de Noorse god Odin.
Het beeld dat we nu kennen, een volwassen man in een rood pak die vanaf de Noordpool met een rendierslee de wereld over vliegt, ontstond pas aan het einde van de negentiende eeuw. De Amerikaanse cartoonist Thomas Nast gaf de Kerstman zijn vriendelijke gezicht en plaatste hem op de Noordpool, met een werkplaats vol helpende elfjes.
Een hardnekkige mythe wil dat Coca-Cola de Kerstman zijn rode pak gaf. Dat klopt niet helemaal: de Kerstman droeg al rood voordat het frisdrankmerk hem inzette. Wel maakte de reclamecampagne van Coca-Cola, die in 1931 begon met illustraties van tekenaar Haddon Sundblom, het beeld van de bolle, vrolijke man in het rode pak wereldberoemd en zette ze de huidige look definitief vast. Sindsdien is de roodgeklede Kerstman met zijn witte baard het universele gezicht van kerst geworden, te zien op kerstkaarten, in etalages en in talloze films.
Waar woont de Kerstman?
Vraag een kind waar de Kerstman woont en het antwoord komt zonder aarzelen: op de Noordpool. Daar zou hij in een knusse werkplaats wonen met zijn vrouw, talloze elfjes die het hele jaar door speelgoed maken, en natuurlijk zijn rendieren. In de Finse traditie wordt vaak Lapland genoemd als zijn thuisland, en het dorpje Rovaniemi geldt er als de officiële woonplaats van Joulupukki, de Finse Kerstman. Op kerstavond laadt hij zijn slee vol pakjes en vliegt hij in één nacht de hele wereld rond.
Kerstman en Sinterklaas: wat is het verschil?
In Nederland en België is dit misschien wel de meest gestelde vraag rond de feestdagen. Wie was er eerst? Het antwoord is eenvoudig: Sinterklaas. We zien hem al in de vierde eeuw, terwijl de Kerstman zoals wij hem kennen pas in de negentiende eeuw opduikt, zo'n 1500 jaar later. Toch is de Kerstman onlosmakelijk met Sinterklaas verbonden, want zijn naam en zijn schoorsteengewoonte komen rechtstreeks bij de Goedheiligman vandaan.
De belangrijkste verschillen op een rij:
Uiterlijk: Sinterklaas is een serieuze, statige bisschop met een mijter en staf; de Kerstman is een mollige, joviale man in een rood pak met muts.
Datum: Sinterklaas brengt cadeaus op 5 december (pakjesavond), de Kerstman op kerstavond, 24 december.
Vervoer: Sinterklaas rijdt op een wit paard over de daken, de Kerstman vliegt met een rendierslee.
Herkomst: Sinterklaas komt uit Spanje, de Kerstman van de Noordpool.
In Nederland leven beide figuren vrolijk naast elkaar, en veel gezinnen vieren zowel pakjesavond als een gezellige kerst met cadeautjes onder de boom.
Vier de kerst in stijl
De Kerstman draait om warmte, gezelligheid en samen zijn, en niets brengt die sfeer beter naar je woonkamer dan een vrolijke kersttrui. Of je nu kiest voor klassiek rood in de geest van de Kerstman zelf, een grappige rendiertrui of een bijpassende look voor het hele gezin, een goede kersttrui maakt elke kerstborrel, filmavond en cadeau-uitwisseling net wat feestelijker.
Leuke weetjes over de Kerstman
De beroemde uitroep van de Kerstman is "Ho-ho-ho!", die zijn gulle lach moet verbeelden.
NORAD, het Noord-Amerikaanse luchtcommando, "volgt" elk jaar op kerstavond de slee van de Kerstman en laat kinderen via een website meekijken waar hij is.
De rendieren van de Kerstman kregen pas in 1823 namen, in het gedicht "A Visit from St. Nicholas". Rudolf met de rode neus kwam er pas in 1939 bij.
De naam Santa Claus is een Engelse verbastering van het Nederlandse Sinterklaas, dat zelf weer van Sint-Nicolaas komt.
Of je hem nu Kerstman, Santa Claus of Père Noël noemt, één ding staat vast: deze gulle figuur met zijn rode pak en warme glimlach is het kloppende hart van de kerst geworden. Meer weten? Lees het uitgebreide verhaal in de Nederlandse encyclopedie over de Kerstman of ontdek de wortels van zijn Hollandse voorvader bij het verhaal van Sinterklaas.
Wist je dat?
De naam Santa Claus is een verbastering van het Nederlandse woord Sinterklaas.
De Kerstman stamt af van Sint-Nicolaas, een bisschop uit het huidige Turkije.
De rendieren van de Kerstman kregen pas in 1823 hun namen, in een Amerikaans gedicht.
Coca-Cola maakte het rode pak vanaf 1931 wereldberoemd, maar vond het niet uit.
De beroemde uitroep van de Kerstman is Ho-ho-ho!
Veelgestelde vragen over De Kerstman: oorsprong, verhaal en weetjes
De Kerstman gaat terug op de heilige Sint-Nicolaas, een Griekse bisschop die in de derde en vierde eeuw na Christus leefde in het huidige Turkije. Hij stond bekend om zijn vrijgevigheid en werd de beschermheilige van kinderen. Uit zijn figuur ontstond via de Nederlandse Sinterklaas uiteindelijk de Amerikaanse Santa Claus.
Sinterklaas was er als eerste. We zien Sint-Nicolaas al in de vierde eeuw, terwijl de Kerstman zoals wij hem nu kennen pas in de negentiende eeuw opduikt, zo'n 1500 jaar later. De naam Santa Claus is bovendien een verbastering van het Nederlandse Sinterklaas.
De oorsprong van de Kerstman ligt inderdaad in het huidige Turkije. Daar leefde rond 280 na Christus de Griekse bisschop Nicolaas, geboren in Patara aan de zuidkust. Pas veel later kreeg de figuur zijn rendieren, de Noordpool en het rode pak die wij nu kennen.
De Kerstman droeg al rood voordat Coca-Cola hem inzette, maar de reclamecampagne van het merk vanaf 1931 maakte de bolle man in het rode pak met witte bontrand wereldberoemd en zette de huidige look definitief vast.
Volgens de overlevering woont de Kerstman op de Noordpool, in een werkplaats met elfjes en rendieren. In de Finse traditie wordt Lapland genoemd, met het dorp Rovaniemi als officiële woonplaats van Joulupukki, de Finse Kerstman.
